How To Start | 7 min read

Jouw idee? Zo bescherm je het in 5 stappen

Heb je een geweldig idee voor je onderneming? Heb je een mooi concept ontwikkeld? Niets zo sneu als merken dat iemand anders ermee aan de haal gaat. Helaas kan je een idee of concept op zich niet beschermen. Pas als je idee een concrete, tastbare vorm krijgt, kan je er rechten op doen gelden. Hieronder leggen we je uit hoe je het aanpakt in 5 stappen.

Hoe bescherm je je concept of idee?
Hoe bescherm je jouw business idee?

Stap 1. Hoe bescherm je jouw idee? Documenteer je creatief proces

De eerste stap als antwoord op de vraag: Hoe bescherm je jouw idee? Je maakt plannen, tekent schetsen, brainstormt, schrijft ideeënnota’s … Hou die allemaal goed bij, handteken ze en zet er altijd een datum bij. Als je later wil aantonen dat het idee van jou was, kan je dit dossier als bewijsmateriaal gebruiken.

Stap 2. Registreer via een i-DEPOT

Je idee via een i-DEPOT registreren is eigenlijk niets anders dan er een officiële datum aan toekennen. Je hebt dan nog geen rechten, maar je kan wél aantonen dat jij als eerste dat idee had. Tegelijk is het een handige manier om je auteursrecht te laten gelden nog voor je je werk publiek hebt gemaakt.

Ook wanneer je gesprekken aangaat met een mogelijke partner of een producent kan het handig zijn dat je je idee al hebt geregistreerd via een i-DEPOT. Je combineert dit het best met een geheimhoudingsovereenkomst.

De kostprijs van een i-DEPOT? 36 euro voor vijf jaar, daar hoef je het dus echt niet voor te laten. Via Flanders DC krijg je bovendien 10 euro korting. Meer info over het i–Depot. Zeker doen!

Stap 3. Onderzoek de gepaste legale bescherming

Je kan je intellectuele eigendom op verschillende manieren laten beschermen. Dit hangt niet alleen af van het soort werk dat je wil laten beschermen, maar ook van wat jouw plannen ermee zijn. Voor welke termijn wil je je creatie beschermen? Waar wil je je creatie beschermen? Alleen in eigen land of ook ruimer, in Europa of internationaal? Hoeveel budget heb je hiervoor ter beschikking? De gepaste legale bescherming heeft betrekking op een aantal aspecten. We zetten ze hieronder voor jou uiteen.

Auteursrecht

Maakte je een origineel werk waarvan jij de intellectuele schepper bent? Dan heb je automatisch het auteursrecht over deze creatie. Je moet hier niets voor doen en het kost ook niets. Let wel: het auteursrecht geldt enkel voor een concrete creatie, niet voor een idee of concept, een stijl of een genre, ook al heb jij die in het leven geroepen. Het auteursrecht geldt overigens niet alleen voor boeken, maar voor elke originele creatie, van meubels over muziek tot software …

Het auteursrecht is tweedelig. Enerzijds is er het morele recht: jij en jij alleen beslist of je werk openbaar mag worden gemaakt, of jouw naam erbij vermeld moet worden, of er wijzigingen aangebracht mogen worden. Dit morele recht kan nooit aan derden worden overgedragen.

Daarnaast is er het vermogensrecht. Dit stelt je in staat geld te verdienen aan je creatie doordat het wordt gereproduceerd bijvoorbeeld in boekvorm, of bewerkt bijvoorbeeld wanneer je boek wordt verfilmd. Meestal doe je dit door een licentieovereenkomst te maken met degene die je creatie reproduceert of bewerkt, of door verkoop van het vermogensdeel van het auteursrecht.

Hoe bescherm je jouw idee? Je kan je ook aansluiten bij een beheersvennootschap (bv. Sabam, Sofam, deAuteurs). Dat controleert voor jou wie jouw werk gebruikt, en waar en hoe. Ze innen hiervoor de vergoedingen en storten die nadien aan je door. Aansluiten bij een beheersvennootschap is niet verplicht, maar wel een grote hulp. Hier vind je de volledige lijst van beheersvennootschappen. Meer info over het auteursrecht.

Modelregistratie

Ontwierp je een bepaalde vorm of tekening, dan is je werk voor een periode van 3 jaar automatisch beschermd tegen opzettelijke namaak binnen de EU. Overigens heb je ook het auteursrecht van deze creatie. Wil je je model nog beter beschermen, dan kan je je model of tekening laten registreren. Dit kan je doen voor de Benelux, voor Europa of internationaal. De kostprijs hiervoor is afhankelijk van hoe groot de regio is waarin je je model of tekening wil beschermen. Meer info over modelregistratie.

Octrooi

Hoe bescherm je jouw idee? Is je eigen uitvinding nieuw, vernieuwend en industrieel toepasbaar? Dan kan je een octrooi (patent) aanvragen. Je kan dit doen voor België, Europa of Internationaal. Heb je een octrooi, dan kan je anderen verbieden jouw uitvinding na te maken, te verkopen of in te voeren. Een octrooi heeft een beperkte geldigheidsduur (meestal twintig jaar). Een octrooi aanvragen is geen sinecure. Meer info hierover vind je in ons patentboekje van VLAIO.

Merkregistratie

De naam van jouw onderneming of van het product dat je in de wereld zet: je hebt er allicht flink op gebroed en ettelijke brainstormsessies aan besteed. En dan wil je natuurlijk niet dat iemand anders met dezelfde naam op de proppen komt. Hoe kan je hiertegen beschermen?

Weet dat jouw handelsnaam van jou is zodra je hem als eerste zichtbaar, publiek en continu gebruikt. Maar dat ‘eigendom’ geldt enkel in de regio waar jij jouw naam gebruikt. Heet jouw café ‘Onder de toren’, dan geldt die naam enkel … onder de toren waar jouw café bij gelegen is. Hoe origineler, beter en ruimer bekend jouw ‘merk’, hoe ruimer je er ook recht op kan doen gelden. En gebruik je de naam niet meer, dan vervalt ook jouw recht erop.

Hoe bescherm je jouw idee én meteen ook je merknaam? Je kan je handelsnaam laten registreren wanneer je je inschrijft bij de kruispuntbank voor ondernemingen. Je kan je merknaam ook laten registeren. Eerst moet je uiteraard onderzoeken of de naam niet al benomen is. Dit kan je doen via het merkenregister. Vervolgens denk je na hoe breed je je merk wil laten registreren. Uiteraard hangt daar ook een prijskaartje aan vast. Zo kost registratie voor tien jaar in de Benelux 248 euro. Een Europese registratie kan vanaf 850 euro.

Meer info over merkenregistratie.

Stap 4. Overweeg een geheimhoudingsovereenkomst

Onderhandel je met partners of mogelijke producenten van je product? Dan kan het handig zijn om met hen een geheimhoudingsovereenkomst te tekenen. Je wil immers niet dat zij zelf intellectuele eigendom gaan claimen op (een deel van) jouw idee of informatie erover vroegtijdig aan derden bekend zouden maken. Om dit te doen kan je een geheimhoudingsovereenkomst opstellen. Hier vind je een model voor zo’n geheimhoudingsovereenkomst.

Extra tip bij de vraag: Hoe bescherm je jouw idee? Evengoed kan het een goed idee zijn om net wel al een ander van je plannen bekend te maken. Zo kan je al een potentieel toekomstig publiek aantreffen, aan crowdfunding doen én aan crowdsourcing door potentiële klanten te laten meedenken over de optimalisatie van je product of dienstverlening. Een handige manier om jouw idee al wat in de kijker te zetten is via de I-D space van het I-Depot. Zo vang je twee vliegen in één klap. Je hebt je idee geregistreerd en toont dus dat het van jou is én je kan er toch al op een veilige manier een en ander publiek van maken. Zelf al eens een kijkje nemen in de i-D space?

Stap 5. Besteed zorg aan je contract

Zodra je met een producent, distributeur, partner, werkgever … een contract tekent, ben je daaraan gebonden. Doe dit dus met zorg en overleg en pas je contract aan elke afzonderlijke situatie aan. Enkele tips hierbij:

  • Vraag of maak je contract ruim op voorhand zodat je tijd hebt om het grondig na te lezen en te bespreken. Teken nooit iets snel snel.
  • Lees je contract helemaal door, ook de kleine lettertjes. Let goed op alles wat te maken heeft met rechten en licenties.
  • Werk nooit enkel met royalty’s. Vraag een vergoeding voor het ontwerp zelf of een voorschot op royalty’s, zodat je zeker een vergoeding krijgt voor je werk.
  • Voorzie je contract van clausules voor bijzondere gevallen zoals overnames of faillissementen. Bepaal in die clausules dat de rechten van je ontwerp altijd naar jou terugkeren.
Een contract tekenen is bindend
Besteed zorg aan je contract

We horen het je vragen: maar wat als …

… ondanks al jouw voorzorgen toch iemand met hetzelfde of een gelijkaardig idee op de proppen komt of jou moedwillig kopieert? Weeg dan goed af wat de beste strategie is. Een proces aanspannen is immers niet alleen een dure procedure, maar vraagt ook mentale energie die je beter in iets anders steekt. Om nog te zwijgen van de negatieve energie die nergens toe leidt.

Komt iemand met een gelijkaardig idee of model als het jouwe op de proppen, zoek dan naar manieren om goed naast elkaar te bestaan, eerder dan een proces aan te spannen. Wellicht zijn er manieren van samenwerken mogelijk die voor beide partijen een win-win opleveren.

Namaak is eigenlijk positief nieuws: het betekent minstens dat je duidelijk iets goeds in de wereld hebt gezet. Stuur een ingebrekestelling en stel een minnelijke schikking voor. Ook hier kan een slimme aanpak voor een win-win zorgen.

Hoe bescherm je jouw idee? Nog meer vragen?

Neem contact op met partners Flanders DC of BOIP. Zij helpen je zeker verder.

Wil je graag dieper ingaan op deze materie? Op een interactieve manier? Schrijf je dan in voor de 'Workshop: Hoe bescherm je jouw idee of creatie?'. Op 20 februari kan je van 14u tot 17u samen met onze expert-partners aan de slag over de volgende topics:

Related stories